Adiuwanty do fungicydów i preparaty wspomagające – kiedy poprawiają skuteczność zabiegu?

Skuteczność zabiegu fungicydowego zależy nie tylko od właściwego doboru środka grzybobójczego, ale również od jakości oprysku. Ciecz użytkowa musi dotrzeć do chronionych części roślin i utrzymać się na ich powierzchni przez czas potrzebny do działania preparatu. Adiuwanty do fungicydów mogą poprawiać zwilżanie liści, ograniczać spływanie cieczy lub wspomagać pobieranie wybranych substancji czynnych. Ich stosowanie nie zawsze jest jednak konieczne. Duże znaczenie mają formulacja fungicydu, warunki pogodowe i cel zabiegu.

Kiedy warto zastosować adiuwant do fungicydu?

Dodatek adiuwantu jest uzasadniony przede wszystkim wtedy, gdy właściwości cieczy użytkowej utrudniają równomierne naniesienie fungicydu lub jego kontakt z chronioną powierzchnią. Problem ten może występować na roślinach pokrytych silnym nalotem woskowym, który ogranicza zwilżanie liści i sprzyja spływaniu kropli.
Odpowiednio dobrane preparaty wspomagające mogą być przydatne szczególnie podczas:

• ochrony zbóż - gdy konieczne jest równomierne pokrycie wąskich, często pionowo ustawionych liści,
• zabiegów w rzepaku - przy ochronie gęstego łanu, gdzie dotarcie cieczy do poszczególnych części roślin może być utrudnione,
• stosowania fungicydów kontaktowych - których działanie zależy w dużym stopniu od pokrycia chronionych tkanek,
• aplikacji wybranych preparatów wgłębnych i systemicznych - gdy dopuszczony adiuwant może wspierać przenikanie substancji czynnej przez kutykulę.

Adiuwant nie zastąpi jednak właściwej techniki oprysku. Dobór rozpylaczy, ilość wody, ciśnienie robocze i prędkość przejazdu nadal decydują o tym, czy ciecz dotrze do odpowiednich części roślin. Dodatek wspomagający nie skoryguje również błędnego terminu zabiegu ani niewłaściwego doboru fungicydu do występującej choroby.

Jakie adiuwanty sprawdzają się przy zabiegach fungicydowych?

Nie wszystkie preparaty wspomagające działają w ten sam sposób. W zależności od składu mogą zmieniać napięcie powierzchniowe cieczy, poprawiać jej zatrzymywanie na roślinach, wspierać przenikanie substancji czynnych lub modyfikować parametry wody używanej do oprysku.

Przy wyborze adiuwantów do oprysków należy więc rozpocząć od określenia problemu, który preparat ma rozwiązać. Jeśli ciecz słabo zwilża liście, uzasadniony może być odpowiedni zwilżacz. Gdy problemem jest jakość wody, potrzebny może być kondycjoner, o ile parametry wody rzeczywiście wpływają na stosowany fungicyd.
Nie każdy adiuwant olejowy nadaje się do zabiegów grzybobójczych. Część tego typu produktów jest przeznaczona głównie do herbicydów, a ich stosowanie z fungicydami może być niezalecane. Podobnie kondycjonowanie wody nie powinno odbywać się automatycznie, ponieważ nie wszystkie substancje czynne są jednakowo wrażliwe na jej odczyn czy twardość.

Czy każdy fungicyd wymaga dodatkowego adiuwantu?

Wiele fungicydów zawiera już składniki pomocnicze odpowiadające za stabilność formulacji, zwilżanie i rozprowadzanie cieczy. Dodanie kolejnego adiuwantu nie musi więc poprawić działania środka, a niekiedy może zwiększyć ryzyko uszkodzenia roślin.
Szczególne znaczenie ma sposób działania fungicydu. W przypadku preparatów kontaktowych istotne jest utrzymanie odpowiedniej ilości substancji na chronionej powierzchni. Fungicydy wgłębne i systemiczne muszą natomiast zostać pobrane przez roślinę, ale nie oznacza to, że zawsze wymagają dodatkowego wspomagania przenikania.
Wybierając fungicydy do ochrony upraw, należy uwzględnić ich formulację oraz zalecenia dotyczące stosowania z adiuwantami. Środki oznaczone jako EC, SC czy EW różnią się właściwościami, jednak sam rodzaj formulacji nie przesądza o potrzebie dodania preparatu wspomagającego.
Najważniejsza jest zgodność konkretnego połączenia. Jeśli etykieta fungicydu wymaga zastosowania adiuwantu, należy przestrzegać wskazanego rodzaju i stężenia. Gdy dodatkowe wspomaganie nie jest przewidziane, nie powinno się zakładać, że jego zastosowanie automatycznie zwiększy skuteczność.

Jak warunki pogodowe i jakość oprysku wpływają na działanie adiuwantu?

Warunki podczas aplikacji mogą zmieniać zarówno zachowanie cieczy na liściach, jak i reakcję roślin na zastosowaną mieszaninę. Przy wysokiej temperaturze i niskiej wilgotności powietrza krople szybciej odparowują, co może ograniczać czas kontaktu cieczy z powierzchnią. Silny wiatr zwiększa natomiast ryzyko znoszenia oprysku.
Adiuwanty poprawiające zwilżanie nie zawsze ograniczają te problemy. Nadmierne obniżenie napięcia powierzchniowego może prowadzić do spływania cieczy, zamiast zwiększenia ilości preparatu zatrzymanego na liściach. Dlatego rodzaj dodatku oraz jego dawka muszą odpowiadać konkretnemu zabiegowi.
Ostrożności wymagają również plantacje osłabione suszą, przymrozkami lub innymi czynnikami stresowymi. Niektóre adiuwanty mogą zwiększać przenikanie substancji czynnych do tkanek, a tym samym ryzyko fitotoksyczności. Dotyczy to zwłaszcza mieszanin kilku środków ochrony roślin i nawozów dolistnych.

Jak prawidłowo przygotować fungicyd z adiuwantem?

Przed przygotowaniem mieszaniny należy sprawdzić zalecane stężenie adiuwantu, zgodność z fungicydem oraz kolejność dodawania składników do zbiornika. Nie ma jednej uniwersalnej kolejności mieszania dla wszystkich preparatów, ponieważ zależy ona od rodzaju formulacji i właściwości poszczególnych produktów.
W przypadku mieszanin wieloskładnikowych pomocna jest próba zgodności fizycznej wykonana na niewielkiej ilości cieczy. Pozwala wykryć m.in. wytrącanie osadu, rozwarstwianie czy nadmierne pienienie, ale nie potwierdza bezpieczeństwa mieszaniny dla roślin ani jej skuteczności biologicznej.
Nie należy również traktować adiuwantu jako podstawy do samodzielnego zmniejszania dawki fungicydu. Poprawa zwilżania czy zatrzymywania cieczy nie oznacza automatycznie, że mniejsza ilość substancji czynnej zapewni porównywalną ochronę.
Najlepsze rezultaty daje połączenie prawidłowo dobranego fungicydu, właściwego terminu zabiegu i odpowiedniej techniki oprysku. Adiuwant może wspierać te elementy, ale jego przydatność należy oceniać w odniesieniu do konkretnej mieszaniny i warunków panujących na plantacji.