Insektycydy z substancją czynną acetamipryd – jak dobrać środek do presji szkodników?

Acetamipryd jest substancją czynną obecną w insektycydach przeznaczonych do zwalczania różnych szkodników ssących i gryzących. O wyborze środka nie powinna jednak decydować wyłącznie nazwa substancji. Znaczenie mają przede wszystkim uprawa, rozpoznany gatunek owada, jego stadium rozwojowe, liczebność oraz termin, w którym można skutecznie ograniczyć dalsze uszkodzenia.
Preparaty zawierające acetamipryd różnią się stężeniem, formulacją i zakresem rejestracji. Mogą mieć inne dawki, terminy stosowania, okresy karencji oraz ograniczenia dotyczące liczby zabiegów. Z tego powodu zaleceń przypisanych do jednego produktu nie można przenosić na inny, nawet gdy oba bazują na tej samej substancji czynnej.

Jak działa acetamipryd?

Acetamipryd należy do neonikotynoidów i jest zaliczany do grupy 4A według klasyfikacji mechanizmów działania IRAC. Oddziałuje na układ nerwowy owadów. Preparaty zawierające tę substancję mogą działać na szkodniki kontaktowo i żołądkowo, a w roślinie wykazywać działanie systemiczne. Dokładny charakter działania należy jednak zawsze sprawdzić dla wybranego środka.
Przemieszczanie substancji w roślinie pomaga ograniczać szkodniki żerujące w miejscach trudniej dostępnych dla cieczy użytkowej. Nie zastępuje jednak dokładnego oprysku. Przy dużej powierzchni liści, zwartym łanie albo żerowaniu owadów na spodniej stronie blaszek skuteczność nadal zależy od równomiernego naniesienia cieczy.
Acetamipryd nie działa jednakowo na wszystkie gatunki oraz stadia rozwojowe szkodników. Zabieg trzeba wykonać w terminie przewidzianym dla konkretnego zastosowania, np. w okresie nalotu osobników dorosłych, pojawiania się pierwszych kolonii lub wylęgania młodych larw.

Jak ocenić presję szkodników?

Decyzję o zabiegu należy poprzedzić monitoringiem plantacji. Sam fakt, że dany szkodnik zwykle pojawia się o określonej porze, nie jest wystarczającym powodem do zastosowania insektycydu. Oprysk wykonany zbyt wcześnie może nie objąć głównego nalotu, a spóźniony nie cofnie powstałych już uszkodzeń. Metoda kontroli zależy od gatunku. W praktyce wykorzystuje się bezpośrednią lustrację roślin, żółte naczynia, tablice lepowe, pułapki feromonowe oraz ocenę liczby owadów lub uszkodzonych organów na określonej powierzchni. Podczas monitoringu trzeba ustalić:

• jaki gatunek występuje na plantacji,
• które stadium rozwojowe dominuje,
• czy liczebność owadów wzrasta,
• w jakiej fazie znajduje się uprawa,
• jak szybko przybywa świeżych uszkodzeń,
• czy dla danego szkodnika i uprawy określono próg ekonomicznej szkodliwości oraz czy został on osiągnięty.

Niewielka liczebność szkodnika często przemawia za dalszą obserwacją, ale decyzja zależy również od gatunku, fazy uprawy i rodzaju powodowanych szkód. Szczególnej uwagi wymagają owady mogące przenosić choroby wirusowe, ponieważ zagrożenie nie zawsze jest proporcjonalne do widocznych uszkodzeń roślin. Przy rosnącej presji najważniejsze jest wychwycenie terminu, w którym dominujące stadium szkodnika jest najbardziej podatne na zwalczanie. Wysoka liczebność nie uzasadnia jednak przekraczania dawki maksymalnej ani wykonywania zastosowania, którego nie przewiduje etykieta środka.

Jak sprawdzić, czy preparat pasuje do sytuacji na polu?

Najpierw należy potwierdzić, czy środek jest dopuszczony jednocześnie w danej uprawie i przeciwko rozpoznanemu szkodnikowi. Rejestracja preparatu przeciwko mszycom w jednym gatunku roślin nie oznacza możliwości wykorzystania go przeciwko mszycom we wszystkich pozostałych uprawach. Kolejnym krokiem jest sprawdzenie fazy BBCH rośliny i stadium owada. Etykieta może wyznaczać termin na podstawie początku nalotu, wystąpienia pierwszych kolonii, składania jaj albo masowego wylęgu larw. To właśnie zgodność terminu aplikacji z biologią szkodnika często decyduje o skuteczności zabiegu.
Przed przygotowaniem cieczy użytkowej trzeba zweryfikować również:

• dawkę środka i ilość wody,
• maksymalną liczbę aplikacji,
• odstęp między zabiegami,
• okres karencji i prewencji,
• wymagane strefy ochronne,
• zasady ochrony zapylaczy,
• możliwość lub konieczność zastosowania adiuwanta.

Należy korzystać z aktualnej etykiety konkretnego produktu. Zakres zastosowania i warunki zabiegu mogą się zmieniać, dlatego decyzji nie powinno się opierać na starej instrukcji, archiwalnym katalogu ani zaleceniach dotyczących innego preparatu.

Acetamipryd – temperatura stosowania i warunki zabiegu

Nie ma jednego uniwersalnego zakresu temperatury obowiązującego dla wszystkich insektycydów zawierających acetamipryd. Poszczególne preparaty różnią się formulacją, stężeniem i warunkami stosowania, dlatego pierwszeństwo mają informacje podane w aktualnej etykiecie wybranego środka. Temperatura wpływa zarówno na właściwości cieczy użytkowej, jak i zachowanie szkodników. Podczas chłodu owady mogą słabiej żerować i wolniej się przemieszczać. Wysoka temperatura połączona z niską wilgotnością przyspiesza natomiast wysychanie kropel i może pogarszać pokrycie roślin. Zabiegu nie należy planować wyłącznie według temperatury powietrza. Trzeba uwzględnić także:

• aktywność i stadium rozwojowe szkodnika,
• wilgotność powietrza,
• prędkość wiatru,
• nasłonecznienie i nagrzanie roślin,
• kondycję plantacji,
• ryzyko wystąpienia opadu.

Nie warto opryskiwać roślin silnie nagrzanych, zwiędniętych lub osłabionych przez suszę. Przy wysokiej temperaturze i intensywnym nasłonecznieniu korzystniejsze warunki często występują wieczorem, ale tylko wtedy, gdy taki termin jest zgodny z etykietą i zasadami ochrony zapylaczy. Odpowiednia pogoda nie naprawi również błędnego terminu biologicznego. Zabieg wykonany przed głównym nalotem albo po zakończeniu najbardziej wrażliwego stadium szkodnika może przynieść słabszy efekt mimo właściwej temperatury.

Jak dobrać dawkę, ilość wody i technikę oprysku?

Dawkę należy stosować dokładnie według etykiety. Jeżeli dla danego zastosowania podano jedną wartość, nie należy jej samodzielnie zmieniać. Jeżeli przewidziano zakres, wybór dawki powinien odpowiadać warunkom opisanym dla konkretnego preparatu, a nie wynikać wyłącznie z ogólnej oceny, że presja szkodników jest wysoka. Przekroczenie maksymalnej dawki nie zrekompensuje spóźnionego terminu, błędnego rozpoznania gatunku ani niedokładnego pokrycia roślin. Nieuzasadnione obniżenie dawki również może prowadzić do niezadowalającej skuteczności i zwiększać presję selekcyjną. Ilość wody należy dostosować do wielkości roślin, zagęszczenia łanu oraz miejsca żerowania owadów. Przy szkodnikach ukrywających się na spodniej stronie liści, w kwiatach, pochwach liściowych lub zwiniętych blaszkach szczególnie ważne jest dotarcie cieczy do chronionych części roślin. Przed zabiegiem trzeba skontrolować stan opryskiwacza, skalibrować jego wydatek i sprawdzić równomierność pracy rozpylaczy. Bardzo drobne krople mogą poprawiać pokrycie, ale jednocześnie są bardziej podatne na znoszenie oraz szybkie odparowanie. Adiuwant należy stosować tylko wtedy, gdy takie połączenie jest dopuszczone lub zalecone dla danego zastosowania. Samodzielne dodanie środka wspomagającego może zmienić zwilżanie, zatrzymywanie i pobieranie cieczy przez rośliny.

Jak ograniczać ryzyko odporności?

Acetamipryd należy do grupy 4A IRAC. Zastosowanie kolejnego produktu z tą samą substancją czynną nie jest rotacją mechanizmu działania. Nie jest nią również zmiana na inną substancję należącą do tej samej podgrupy.
W programie ochrony należy przestrzegać maksymalnej liczby zabiegów i, gdy konieczna jest kolejna interwencja, wybierać rozwiązanie o innym mechanizmie działania, zarejestrowane przeciwko danemu szkodnikowi. Istotne jest także ograniczanie zabiegów wykonywanych bez potwierdzonej presji. Jeżeli po prawidłowej aplikacji skuteczność jest niższa od oczekiwanej, nie należy automatycznie powtarzać oprysku kolejnym preparatem z acetamiprydem. Najpierw trzeba sprawdzić, czy:

• prawidłowo rozpoznano gatunek szkodnika,
• zabieg trafił we właściwe stadium,
• nie wystąpił deszcz lub silne znoszenie cieczy,
• rośliny zostały dokładnie pokryte,
• populacja nie wykazuje obniżonej wrażliwości.

Rotację chemiczną warto uzupełniać metodami agrotechnicznymi i biologicznymi oraz ochroną naturalnych wrogów szkodników.

Jak chronić zapylacze i organizmy pożyteczne?

Zabieg insektycydowy może oddziaływać również na owady, które nie są jego celem. Szczególnej ostrożności wymagają plantacje kwitnące oraz pola, na których znajdują się kwitnące chwasty.
Przed aplikacją trzeba sprawdzić zapisy dotyczące stosowania w okresie kwitnienia, prewencji, stref ochronnych i godzin wykonywania zabiegu. Oprysk poza aktywnością pszczół nie znosi zakazu zastosowania środka, jeżeli etykieta zabrania użycia go w kwitnącej uprawie. Zabieg powinien obejmować wyłącznie powierzchnię wymagającą ochrony. Należy zapobiegać znoszeniu cieczy na miedze, zadrzewienia, cieki wodne oraz sąsiednie plantacje. Ograniczenie niepotrzebnych aplikacji pomaga również zachować biedronki, złotooki, bzygowate i inne organizmy uczestniczące w naturalnej regulacji liczebności szkodników.

Jak wybrać właściwy insektycyd?

Wybór powinien rozpocząć się od rozpoznania szkodnika i oceny jego presji, a nie od poszukiwania preparatu zawierającego konkretną substancję. Dopiero później należy sprawdzić rejestrację środka, termin stosowania, dawkę, okres karencji i mechanizm działania. W kategorii insektycydów do ochrony upraw w Centrum Nawozów można porównać produkty zawierające różne substancje czynne i należące do odmiennych grup mechanizmu działania. Ułatwia to dopasowanie rozwiązania do aktualnego zagrożenia oraz zaplanowanie rotacji w sytuacji, gdy w sezonie potrzebny jest więcej niż jeden zabieg. Acetamipryd może być właściwym wyborem, jeżeli konkretny produkt jest zarejestrowany w danej uprawie, obejmuje rozpoznanego szkodnika i może zostać zastosowany w aktualnej fazie rozwoju roślin. O skuteczności zdecyduje jednak całe połączenie: prawidłowy monitoring, właściwy termin, zgodna z etykietą dawka oraz dokładnie wykonany oprysk.